در سالهای اخیر، یک الگوی تکرارشونده در اکوسیستم استارتاپی ایران شکل گرفته است: صف طولانی برندهای بزرگ که همگی یک حریف مشترک را به شورای رقابت کشاندهاند، یعنی اسنپ. در طول این سالها نامهایی مانند تپسی، زودکس، دیجیپی، ازکیوام و حالا در جدیدترین پرده، غول تجارت الکترونیک ایران یعنی دیجیکالا وارد نزاعهای حقوقی با اسنپ شدهاند.
داستان این تقابلهای سریالی از اواخر دهه ۹۰ و ماجرای «چیلیوری» آغاز شد، اما در سالهای ۱۴۰۳ تا ۱۴۰۵ به اوج خود رسید. امروز دیگر نزاع علاوه بر تاکسیهای اینترنتی به بازار سفارش غذا و پرداختهای اعتباری (BNPL) کشانده شده است.
شاکیان میگویند اسنپ با اهرمهایی مثل جریمههای سنگین فسخ قرارداد و پاداشهای خاص، تامینکنندگان را مجبور به همکاری انحصاری میکند و راه ورود دیگران را میبندد.
در سوی دیگر میدان، اسنپ اتهامات را رد میکند. مدیران این سوپراپ معتقدند پلتفرم آنها صرفاً یک واسطه نیست، بلکه یک سرمایهگذار است. از نظر آنها، وقتی هزینههای کلانی صرف بازاریابی و رشد یک کسبوکار میشود، مطالبه وفاداری تجاری در طول قرارداد، یک ابزار رقابتی کاملاً قانونی و مرسوم در دنیاست.
هرچند شورای رقابت در برخی موارد رویههای اسنپ را ضدرقابتی دانسته و رأی به توقف آنها داده، اما سرعت رشد بازار پلتفرمها همیشه از فرآیند اجرای احکام قانونی جلوتر بوده است. در این میان، منتقدان هشدار میدهند که قفل شدن بازار در بلندمدت، استارتاپهای تازهنفس را خفه کرده و با حذف رقابت، حق انتخاب مصرفکننده را محدود میکند.
در این ویدئو ماجرای پروندههای اسنپ با اتهام انحصار را بررسی خواهیم کرد و جزئیات هر کدام از پروندهها را با دقت بیشتری بررسی میکنیم.