براساس گزارشهای جدید و اظهارات یک چهره ارشد در صنعت دفاعی اوکراین، برای نخستینبار در تاریخ جنگها، پهپادهای کاملاً خودکار و بدون نظارت انسان، سربازان را در میدان نبرد به قتل رساندهاند. این رویداد بیسابقه، یک نقطه عطف بسیار مهم و البته نگرانکننده در عرصه نبردهای مدرن محسوب میشود.
در این آزمایش از ۱۰ پهپاد کوادکوپتر کنترلشده با هوش مصنوعی موسوم به «ترمیناتور» (Terminator) در خط مقدم جنگ اوکراین علیه روسیه به کار گرفته شده و به مرگ سربازان روس ختم شده است. «الکساندر کوخانوفسکی»، سازنده این پهپادها، در یک رویداد رسانهای در سفارت اوکراین تأیید کرد که این پروژه صرفاً یک تست بوده و هنوز بهصورت گسترده پیادهسازی نشده است.
این آزمایش حدود دو سال پیش توسط یک واحد نظامی نامشخص در نزدیکی شهرهای Bakhmut و Chasiv Yar انجام شد و اکنون اطلاعات آن بیرون آمده است. این پهپادها به گونهای برنامهریزی شده بودند که به سمت خط مقدم پرواز کنند، مسافتی بین ۳ تا ۵ کیلومتر را در مدت ۱۰ دقیقه پوشش دهند و سپس وارد «حالت ترمیناتور» شوند. در این حالت، مدل هوش مصنوعی پهپاد بهطور مستقل به دنبال اهداف میگردد و آنها را رهگیری و نابود میکند.
به گفته کوخانوفسکی، در این حالت هیچ ارتباطی با پهپاد وجود ندارد، سیگنال ویدیویی ارسال نمیشود و هر چیزی که در آن منطقه توسط هوش مصنوعی شناسایی شود، از بین میرود. از آنجا که هیچ راهی برای مشاهده زنده اهداف وجود نداشته، پس از پایان عملیات، پهپادهای هدایتپذیر توسط انسان به منطقه اعزام شدند تا نتایج را بررسی کنند. بررسیها نشان داده که قربانیان شامل چند سرباز و یک کامیون بوده است. هرچند ویدیویی از لحظه حمله ثبت نشده، اما قطعی است که مرگ این سربازان توسط پهپادهای خودکار رخ داده است.
قوانین بینالمللی و چالشهای اخلاقی استفاده از هوش مصنوعی مرگبار
استفاده از هوش مصنوعی برای تحلیل دادهها و انتخاب اهداف در ارتشهای جهان رایج است، اما همیشه یک انسان در زنجیره تصمیمگیری نهایی حضور دارد. پیش از این در سال ۲۰۲۳ نیز گزارشهایی از حملات خودکار پهپادهای اوکراینی منتشر شده بود، اما آن پهپادها تنها به تجهیزاتی مانند تانکها حمله میکردند و تلفات انسانی تأیید نشده بود.
وزارت دفاع اوکراین تاکنون واکنشی به این آزمایش نشان نداده است، اما گزارشها حاکی از آن است که قوانین فعلی اوکراین استفاده از هوش مصنوعی را در مرحله نهایی شلیک و نابودی هدف ممنوع کرده است.
سازمان ملل متحد و دبیرکل آن، «آنتونیو گوترش»، پیش از این خواستار ممنوعیت جهانی تسلیحات خودکار مرگبار شده و اعلام کرده بودند که این سیستمها ارزشهای انسانی و قوانین بینالمللی را نقض میکنند. همچنین کارشناسان نظامی معتقد هستند که حفظ انسان در چرخه تصمیمگیری نهتنها از نظر اخلاقی درست است، بلکه درحالحاضر کارایی نظامی بیشتری نیز دارد.