هر روز با دهها سطح مختلف مانند میز آشپزخانه، میز کار و نمایشگر گوشیها در تماس هستیم. همین تماسهای ساده میتوانند بهراحتی مسیری برای انتقال ویروسها باشند. هرچند میتوان با ضدعفونیکنندههای شیمیایی این سطوح را پاک کرد، اما این راه بیاشکال نیست و باید دائماً تکرار شود. اکنون پژوهشگران دانشگاه RMIT استرالیا یک لایه نازک پلاستیکی توسعه دادند که بدون استفاده از مواد شیمیایی، ویروسها را بهمحض تماس بهصورت فیزیکی نابود میکند.
ایده این فناوری از طبیعت گرفته شده است. بال برخی حشرات مانند سنجاقک نهتنها آبگریز هستند، بلکه باکتریها را نیز بهصورت فیزیکی از بین میبرند. مطالعات نشان داده این خاصیت نه به شیمی سطح، بلکه به ساختار فیزیکی در مقیاس نانو مربوط است. این ساختارها باعث میشوند غشای سلولی باکتریها کشیده و پاره شود. همین اصل، پایه توسعه نسل جدید سطوح ضدویروس شده است.
لایه نازک پلاستیکی برای نابودی ویروسها
ماده جدید از پلاستیک آکریلیک انعطافپذیر ساخته و سطح آن با هزاران ساختار نانویی ستونمانند پوشیده شده است. این نانوستونها به ویروس میچسبند، پوسته بیرونی آن را میکشند و درنهایت باعث پارگی و فروپاشی آن میشوند. در این روش، برخلاف ضدعفونیکنندهها، هیچ واکنش شیمیایی در کار نیست؛ بلکه ویروس صرفاً با نیروی مکانیکی از بین میرود.
در آزمایش روی ویروس پاراآنفلوآنزای انسانی نوع ۳ (hPIV-3)، که عامل بیماریهایی مانند برونشیولیت و ذاتالریه است حدود ۹۴ درصد از ذرات ویروسی در عرض یک ساعت یا کاملاً نابود شدند یا آنقدر آسیب دیدند که دیگر قادر به تکثیر نبودند.
یکی از نکات برجسته این پژوهش، قابلیت تولید بالای این ماده است. برخلاف نسلهای قبلی سطوح ضدویروسی که عمدتاً از فلزات یا سیلیکون ساخته میشدند، این لایه پلاستیکی انعطافپذیر میتواند با روشهای صنعتی رایج مانند تولید رولبهرول در مقیاس انبوه تولید شود؛ این موضوع مسیر تجاریسازی آن را هموار میکند.
بااینحال، این فناوری فعلاً روی ویروسهای پوششدار آزمایش شده است؛ ویروسهایی که دارای غشای چربی بیرونی هستند و بهطور طبیعی آسیبپذیرترند. در گامهای بعدی، پژوهشگران قصد دارند کارایی این سطح را روی ویروسهای بدون پوشش که مقاومتر هستند بررسی کنند. در صورت موفقیت، این فناوری میتواند بهعنوان یک پوشش دائمی و بدون نیاز به مواد ضدعفونیکننده، نقش مهمی در کاهش انتقال بیماریها در محیطهای عمومی و پزشکی ایفا کند.
یافتههای این پژوهش در ژورنال Advanced Science منتشر شده است.