محققان در پژوهشی جدید راه جالبی برای تشخیص زودهنگام پارکینسون کشف کردند؛ آنها دریافتند تغییرات میکروبهایی که در روده ما زندگی میکنند، میتواند خطر ابتلا به بیماری پارکینسون را مدتها پیش از بروز علائم نشان دهد.
دانشمندان کالج دانشگاهی لندن (UCL) تغییرات شاخصی را در میکروبیوم روده کشف کردهاند که در افراد دارای خطر ژنتیکی پارکینسون بارزتر است و در کسانی که این بیماری در آنها تشخیص داده شده، حتی به شکلی آشکارتر دیده میشود.
این تغییرات شاخص میتواند به پزشکان کمک کند تا بیماران در معرض خطر پارکینسون را سالها پیش از آنکه علائم واضحی از خود نشان دهند، شناسایی کنند. همچنین این یافتهها نشان میدهند که رژیمهای غذایی سالمتر و درمانهایی که میکروبیوم را بازسازی میکنند، ممکن است از بروز بیماری پیشگیری کنند و یا آن را به تأخیر بیندازند.
تشخیص پارکینسون با بررسی میکروبیوم روده
محققان میگویند این اولینبار است که یک شاخص میکروبی مربوط به بیماران پارکینسون، در افرادی دیده شده که استعداد ژنتیکی دارند اما هنوز علائمی در آنها بروز نکرده است. به نظر میرسد این شاخص با پیشرفت بیماری قویتر میشود.
موارد ابتلا به پارکینسون در ۲۵ سال گذشته دو برابر شده است و درحالحاضر بیش از ۸.۵ میلیون نفر در جهان با این شرایط زندگی میکنند. این بیماری باعث آسیب پیشرونده مغزی میشود که منجر به لرزش، کندی حرکت و سفتی عضلات میگردد. بیماران اغلب افسردگی، اضطراب، مشکلات خواب و حافظه و دشواری در حفظ تعادل را تجربه میکنند.
عامل پیشبرنده پارکینسون، مرگ نورونها در بخشی از مغز به نام توده سیاه (substantia nigra) است. ازدسترفتن این سلولهای عصبی منجر به کاهش دوپامین در مغز میشود که مسئول بسیاری از علائم این بیماری است. درحالحاضرهیچ درمانی برای این بیماری وجود ندارد، اما داروهایی که سطح دوپامین را تقویت میکنند، در کنار فیزیوتراپی و جراحی، میتوانند کمککننده باشند.
محققان UCL دادههای بالینی و نمونههای مدفوع ۲۷۱ بیمار مبتلا به پارکینسون، ۴۳ نفر دارای ژن خطر این بیماری بدون علائم بالینی و ۱۵۰ فرد سالم را تجزیهوتحلیل کردند. بررسیها نشان داد که جمعیت بیش از یکچهارم میکروبهای روده (۱۷۶ گونه) در افراد مبتلا به پارکینسون، با افراد سالم تفاوت فاحشی دارد این تغییرات ناشی از مصرف دارو نبود. الگوی مشابهی در افرادی که از نظر ژنتیکی مستعد پارکینسون بودند اما علائمی نداشتند نیز مشاهده شد.
دانشمندان این یافتهها را در دادههای تکمیلی از ۶۳۸ فرد مبتلا به پارکینسون و ۳۱۹ فرد سالم از کشورهای بریتانیا، کره جنوبی و ترکیه تأیید کردند. بخش کوچکی از افراد سالم نیز دارای این شاخص میکروبیوم بودند که نشان میدهد آنها بهطور بالقوه در معرض خطر این بیماری قرار دارند.
هنوز مشخص نیست که آیا تغییرات میکروبی باعث پارکینسون میشود یا برعکس (و یا هر دو)، اما محققان میگویند تغییرات در میکروبیوم میتواند تولید پروتئینی به نام «آلفا-سینوکلئین» را تغییر دهد؛ این پروتئین نقش مهمی در آسیبرساندن به نورونها در این بیماری ایفا میکند.
برای درک چگونگی ارتباط میکروبهای روده با پارکینسون و اینکه آیا بازسازی میکروبیوم میتواند در برابر این بیماری محافظت ایجاد کند، به کارها و آزمایشهای بالینی بیشتری نیاز است، اما تغییرات رژیم غذایی ممکن است کمک بکند. در این مطالعه، افرادی که شاخص میکروبیوم غیرطبیعی داشتند، بیشتر از غذاهای فرآوریشده و چربیهای اشباعشده استفاده میکردند و کمتر میوه، سبزیجات، فیبر، ماهی و حبوبات میخوردند.
یافتههای این پژوهش در ژورنال Nature Medicine منتشر شده است.