دانشمندان در مطالعه جدیدی از توسعه یک اسپری بینی خبر دادهاند که میتواند روند پیری مغز را در موشها معکوس کند. به گفته آنها، شاید این دستاورد در آینده برای انسانها و درمان زوال عقل نیز قابل استفاده باشد.
تیمی از پژوهشگران دانشگاه تگزاس A&M میگویند موفق به ساخت اسپری بینی شدهاند که حافظه فعال موشهای آزمایشگاهی مسن را بهبود میدهد. به باور آنها، این اثر بهدلیل کاهش شاخصهای التهاب در مغز رخ میدهد که یکی از ویژگیهای رایج در روند پیری مغز محسوب میشود.
این اسپری از ذرات زیستی ویژهای تشکیل شده که از سلولهای بنیادی مشتق شدهاند. یکی از پژوهشگران مطالعه میگوید:
«رویکرد ما تعریف جدیدی از پیر شدن ارائه میدهد. هدف نهایی ما رسیدن به راهی برای پیری موفق مغز است؛ یعنی حفظ هوشیاری، تعامل و کارایی افراد. موضوع فقط طول عمر بیشتر نیست، بلکه زندگی هوشمندتر و سالمتر اهمیت دارد.»
طبق توضیحات آنها، در افراد مسن، پیری مغز با افزایش شاخصهای التهابی در ناحیه هیپوکامپ همراه است و منجر به اختلال در عملکرد میتوکندری و استرس اکسیداتیو میشود.
برای مقابله با این مشکل، محققان نوعی وزیکول خارجسلولی تخصصی توسعه دادهاند که حاوی مولکولهای مهمی مانند microRNA هستند و از سلولهای بنیادی عصبی بهدست میآیند. برخلاف mRNA که دستور ساخت پروتئین را حمل میکند، microRNA نقش تنظیم دقیق تولید پروتئینها را برعهده دارد و میتواند با فعال کردن فرایندهای زیستی مفید، به کاهش التهاب کمک کند.
در این آزمایش، دانشمندان موشهای ۱۸ ماهه (معادل تقریبی انسانهای ۶۰ ساله) را انتخاب کرده و ترکیب حاوی این وزیکولها را از طریق بینی به آنها رساندند. نتایج نشان داده در مقایسه با گروه کنترل، سطح شاخصهای التهابی در مغز این موشها کاهش یافته و عملکرد حافظه و شناختی آنها بهبود پیدا کرده است.
محققان با اشاره به محدودیتهای موجود، احتمال میدهند این روش در آینده بتواند بهعنوان راهکاری غیرتهاجمی برای مقابله با بیماریهای عصبی نظیر زوال عقل مورد استفاده قرار گیرد.
پژوهشگران جزئیات این دستاورد را در مقالهای در نشریه Journal of Extracellular Vesicles منتشر کردهاند. اهمیت این تحقیق زمانی بیشتر مشخص میشود که بدانیم درحال حاضر حدود ۶۹.۲ میلیون نفر در سراسر جهان به زوال عقل مبتلا هستند و پیشبینی میشود این رقم تا سال ۲۰۳۰ به ۸۲ میلیون نفر برسد.