بحرانها چه در ابعاد منطقهای و چه در سطح جهانی، همواره تأثیرات عمیقی بر بازارهای مالی داشتهاند. از جنگها و تنشهای ژئوپلیتیک گرفته تا قطعی گسترده اینترنت یا فروپاشی سیستمهای بانکی، هر یک میتوانند نظم اقتصادی را بر هم بزنند. در چنین شرایطی، ارزهای دیجیتال به عنوان پدیدهای نسبتاً جدید، رفتار دوگانهای از خود نشان میدهند: از یک سو به دلیل ماهیت غیرمتمرکز خود به عنوان پناهگاهی امن در نظر گرفته میشوند و از سوی دیگر، نوسانات شدیدشان میتواند سرمایهگذاران کمتجربه را با ضررهای سنگینی مواجه کند. در این مطلب که بر اساس مقالهای از مجله نوبیتکس، به بررسی ریسکها و فرصتهای خرید و فروش ارزهای دیجیتال در زمان بحرانهایی مثل جنگ میپردازیم.
شرایط بازار در زمان بحران چگونه است؟
وقتی بحرانی مانند جنگ یا قطعی گسترده اینترنت رخ میدهد، بازار ارزهای دیجیتال وارد فاز نوسانات شدید (هیجانی) میشود. در سطح جهانی، اخبار منفی معمولاً باعث ایجاد ترس و طمع همزمان در سرمایهگذاران میشود. برای مثال، با شروع یک درگیری نظامی، ممکن است بیت کوین با افزایش تقاضا مواجه شده و قیمت آن در زمانی کوتاه، رشد کند. در مقابل، احتمال فروش هیجانی توسط افرادی که به دنبال تبدیل دارایی خود به پول نقد هستند نیز وجود دارد که میتواند قیمتها را کاهش دهد.
در داخل کشور نیز، قطعی اینترنت یا اعمال محدودیتهای شدید، ممکن است شرایطی را ایجاد کند که تحتتأثیر آن، صرافیهای ایرانی نتوانند نرخهای بهروز و دقیقی از بازارهای جهانی دریافت کنند. در برخی لحظات، این اختلال میتواند منجر به تفاوت زیاد قیمت بین صرافیهای داخلی و نرخ واقعی جهانی شود. این شکاف قیمتی، میتواند یک ریسک برای معاملهگران باشد؛ خصوصاً اگر از اهرم در معاملات خود استفاده میکنید.
این دو مثال نشان میدهد که شرایط بحرانی مثل جنگ یا قطعی گسترده اینترنت بینالملل، فضایی پر از ریسک برای معاملهگران ارزهای دیجیتال ایجاد میکند.
چرا در بحران نباید ترید روزانه کرد؟
بحرانها زمان مناسبی برای تریدهای روزانه و کوتاهمدت نیستند و تبدیلشدن به قربانی نوسانات در این شرایط بسیار آسان است. چند دلیل کلیدی برای پرهیز از ترید روزانه در این ایام وجود دارد:
- ریسک قطع اینترنت و زیرساخت: ترید روزانه نیازمند دسترسی لحظهای و پایدار به اینترنت و صرافیهاست. در بحرانهایی مانند جنگ، قطعی سراسری یا منطقهای اینترنت (حتی اینترنت داخلی) یک احتمال جدی است. در چنین سناریویی، اگر معامله اهرمی باز داشته باشید و نتوانید به موقع پوزیشن خود را ببندید، احتمال لیکوئیدشدن (از دست دادن کل سرمایه) بسیار بالا میرود.
- نوسانات غیرمنتظره: نرخها در زمان بحران میتوانند در عرض چند دقیقه دهها درصد جابجا شوند. احتمال دارد اسپرد (تفاوت قیمت خرید و فروش) در صرافیها افزایش یابد و ممکن است سفارشهای شما با قیمتهای بدی اجرا شوند. در صرافیهای داخلی نیز به دلیل اختلال در دسترسی به اینترنت بینالملل، این احتمال وجود دارد.
- تصمیمگیری احساسی و سیل خبرها: در زمان بحران، بازار پر از شایعات، اخبار جعلی و تحلیلهای متناقض میشود. سرمایهگذاران طبیعتاً تحتتأثیر ترس یا طمع قرار گرفته و تصمیمات احساسی میگیرند. ترید روزانه نیازمند خونسردی و تحلیل دقیق است، اما در بحران، هیجانات آنچنان بالا میرود که حتی حرفهایها هم ممکن است دچار خطای شناختی شده و ضررهای سنگینی را متحمل شوند.
حتی اگر از تسلط خود بر احساساتی که به آنها اشاره شد اطمینان دارید، شاید باز هم بهتر باشد مدتی تا تثبیت بازارها صبر کنید و پس از آن معاملات روزانه خود را از سر بگیرید.
فرصتهای احتمالی ارزهای دیجیتال در بحران
با وجود تمام ریسکها و هشدارها، نگاه کردن به ارزهای دیجیتال صرفاً از دریچه تهدید، منصفانه نیست. این داراییها میتوانند نقش مهمی در حفظ ارزش و تنوعبخشی به سبد سرمایهگذاری ما ایفا کنند. در ادامه به برخی از ویژگیهای ارزهای دیجیتال که در شرایط بحرانی فعلی به ما کمک میکنند، اشاره خواهیم کرد.
تنوعبخشی به سبد سرمایه
یکی از اصول اولیه مدیریت سرمایه، «تخممرغها را در یک سبد نگذاشتن» است و در شرایط بحرانی این موضوع اهمیت بیشتری هم پیدا میکند؛ چون پیشبینی بازارها بسیار سخت میشود. ارزهای دیجیتال به دلیل رفتار بعضاً مستقل خود از بازارهای سنتی مانند سهام و طلا، میتوانند ابزار مناسبی برای تنوعبخشی باشند. در بحرانهایی که ارزهای فیات (پول ملی) دچار تورم شدید یا بیثباتی میشوند، داشتن درصدی از دارایی در ارزهای دیجیتال میتواند از سبد سرمایه در برابر کاهش ارزش محافظت کند.
محافظت در برابر نوسانات شدید ارزی در بلندمدت
در کشورهایی که نوسانات ارز ملی شدید است، سرمایهگذاران اغلب به دنبال پناهگاهی امن برای داراییهای خود هستند. در حالی که دلار و طلا گزینههای سنتی و خوبی محسوب میشوند، ارزهای دیجیتالی مثل بیت کوین نیز به دلیل ماهیت جهانی، غیرمتمرکز بودن و عدم وابستگی به دولتها، در بلندمدت توانستهاند ارزش خود را در برابر تورم حفظ کنند. اگرچه نوسانات قیمتی آنها ممکن است در کوتاهمدت زیاد باشد، اما در یک بازه چندساله، میتوان روی آنها حساب کرد؛ حداقل بهعنوان بخشی از یک سبد سرمایهگذاری متنوع.
مزیت دارایی مجازی در بحرانهای فیزیکی
یکی از مهمترین مزیتهای ارزهای دیجیتال در سناریوهای بحرانی مانند جنگ، ماهیت غیرفیزیکی آنهاست. تصور کنید در جریان یک درگیری نظامی، خانه یا مغازه شما (به عنوان دارایی فیزیکی) آسیب ببیند یا به طور کلی نابود شود. در این حالت، سرمایه شما از دست رفته است. اما ارزهای دیجیتال شما در کیف پول سختافزاری (لجر) یا حتی یک کیف پول نرمافزاری که با یک عبارت ۱۲ کلمهای قابل بازیابی است، کاملاً در امان هستند. شما میتوانید با در دست داشتن این عبارت، در هر جای دنیا که به اینترنت دسترسی دارید، دارایی خود را بازیابی کنید.
این ویژگی، یک لایه امنیتی در برابر خطرات جنگ و بلایای طبیعی ایجاد میکند که داراییهای فیزیکی هرگز نمیتوانند آن را ارائه دهند. البته لازم به ذکر است که در اختیار داشتن داراییهای فیزیکی مانند پول نقد یا طلا میتواند در بسیاری از مواقع که نیاز به پرداخت سریع دارید، به شما کمک کنند؛ خصوصاً وقتی دسترسی به اینترنت شدنی نیست. بهطور کلی، ماهیت مجازی ارزهای دیجیتال، لزوماً در شرایط بحرانی یک نکته منفی به حساب نمیآید.
نتیجهگیری
خرید و فروش ارزهای دیجیتال در زمان بحران یک شمشیر دولبه است. از یک سو، نوسانات شدید، اختلالات زیرساختی و تصمیمات احساسی میتواند منجر به ضررهای جبرانناپذیری شود. از سوی دیگر، این داراییها میتوانند نقش یک پناهگاه مدرن را ایفا کرده و در بلندمدت از سرمایه شما در برابر تورم و خطرات فیزیکی محافظت کنند. بهترین رویکرد در این ایام، پرهیز از رفتارهای هیجانی و نگاه به ارزهای دیجیتال به عنوان بخشی از یک سبد سرمایهگذاری متنوع، هوشمندانه و بلندمدت است.