پژوهشهای جدید نشان میدهد که برای داشتن ذهنی جوانتر، نیازی به داروهای عجیب یا تمرینات ذهنی پیچیده نیست؛ بلکه یک برنامه ورزشی ساده و منظم میتواند سن بیولوژیکی مغز شما را به عقب برگرداند. دانشمندان در یک مطالعه بالینی دریافتند که انجام ورزشهای هوازی به مدت یک سال میتواند مغز افراد میانسال را تقریباً یک سال جوانتر نشان دهد و خطر زوال عقل در آینده را پایین بیاورد.
براساس گزارش Independent، پژوهشگران مؤسسه تحقیقاتی AdventHealth با بررسی ۱۳۰ بزرگسال سالم بین ۲۶ تا ۵۸ سال، تأثیر ورزش بر «سن پیشبینیشده مغز» (Brain-PAD) را سنجیدند. شرکتکنندگان به دو گروه تقسیم شدند: گروهی که ورزش کردند و گروهی که تغییری در فعالیتهای روزمره خود ندادند.
نتایج شگفتانگیز بود؛ پس از ۱۲ ماه مغز گروه ورزشکار بهطور میانگین ۰.۶ سال (حدود ۷ ماه) جوانتر شد، درحالیکه مغز گروه کنترل ۰.۳۵ سال پیرتر به نظر میرسید. در مجموع، تفاوت بین دو گروه حدود یک سال بود که نشاندهنده تأثیر محافظتی قوی ورزش در برابر پیری عصبی است.
تأثیر شگفتانگیز ورزش هوازی بر سن بیولوژیکی مغز
در این مطالعه، شرکتکنندگان از دستورالعملهای کالج پزشکی ورزشی آمریکا پیروی کردند؛ این برنامه شامل ۱۵۰ دقیقه ورزش هوازی با شدت متوسط تا شدید در هفته است که ضربان قلب را بالا میبرد. به عبارت دقیقتر برنامه آنها شامل موارد زیر بود:
- تعداد جلسات: ۴ جلسه در هفته (شامل جلسات نظارتشده در آزمایشگاه و تمرینات خانگی).
- نوع فعالیت: پیادهروی سریع، دویدن روی تردمیل، استفاده از دوچرخه ثابت، الپتیکال یا دستگاه پاروزنی.
- شدت تمرین: در ابتدا با ۵۰ تا ۶۰ درصدِ «ذخیره ضربان قلب» شروع شد و سپس به ۶۰ تا ۷۵ درصد افزایش یافت (ذخیره ضربان قلب یعنی حداکثر ضربان قلب منهای ضربان قلب در حالت استراحت؛ ۵۰ تا ۶۰ درصد HRR نیز یعنی باید شدت ورزش طوری باشد که ضربان قلب شما به این محدوده برسد.)
دکتر «لو وان» (Lu Wan)، نویسنده ارشد مقاله، میگوید:
«ما دریافتیم که یک برنامه ورزشی ساده و مبتنیبر دستورالعمل میتواند فقط در ۱۲ ماه مغز را بهطور قابلاندازهگیری جوانتر کند.»
اگرچه ورزش باعث بهبود تناسب اندام و آمادگی قلبیتنفسی شد، اما تحلیلهای آماری نشان داد که این بهبود فیزیکی دلیل مستقیم جوانشدن مغز نبوده است. دکتر «کرک اریکسون» (Kirk I. Erickson) توضیح میدهد که احتمالاً مکانیسمهای دیگری مانند تغییرات میکروسکوپی در ساختار مغز، سلامت عروق یا پروتئینهایی مانند BDNF در این فرایند دخیل هستند که هنوز بهطور کامل شناسایی نشدهاند.
بسیاری از مطالعات روی سالمندان تمرکز دارند، اما این تحقیق نشان داد که تأثیر ورزش در سنین ۳۰، ۴۰ و ۵۰ سالگی بسیار مؤثرتر است. در این سنین، تغییرات مغزی هنوز ظریف هستند و پیشگیری میتواند نتایج بلندمدت بهتری داشته باشد. حتی یک سال جوانتر شدن مغز در این مرحله میتواند در دهههای آینده تفاوت بزرگی در کیفیت زندگی و حافظه ایجاد کند.
یافتههای این پژوهش در ژورنال Sport and Health Science منتشر شده است.