در هفدهمین روز از قطع گسترده اینترنت در ایران، «نیما نامداری»، مدیرعامل شرکت«کارنامه»، در گفتگویی ویدئویی با دیجیاتو، برآوردهای خود را از خسارات اقتصادی و اجتماعی این تصمیم ارائه داد و پیشبینی کرد: «اینترنت با فیلترینگ شدیدتر بازمیگردد و حتی ممکن است پلتفرمهای جدیدی نیز فیلتر شوند.»
نامداری با تفکیک لایههای مختلف اقتصاد دیجیتال، ابعاد فاجعه را تشریح کرد. به گفته او، حتی با «تعریف حداقلی» مرکز آمار ایران که شرکتهایی مانند دیجیکالا و اسنپ را نیز شامل نمیشود، ارزش افزوده سالانه لایه هسته اقتصاد دیجیتال روزانه حدود ۹ هزار میلیارد تومان میشود.
ویدئوی گفتگوی دیجیاتو با نیما نامداری:
او افزود: «اپراتورهای تلفن همراه، شرکتهای نرمافزاری و ارائهدهندگان اینترنت، در این مدت بیش از ۷۰ درصد کاهش درآمد داشتهاند. بنابراین برآورد ۳ هزار میلیارد تومان کاهش درآمد روزانه برای این بخش، عددی غیرطبیعی نیست.»
نامداری همچنین گفت که بر اساس مشاهدات اغلب استارتاپها ۴۰ تا ۷۰ درصد کاهش درآمد عنوان کرد.
این فعال اکوسیستم با اشاره به دادههای رسمی پیمایش «ایسپا» در سال ۱۴۰۲ گفت که حدود ۴ تا ۵ میلیون نفر در ایران از طریق شبکههای اجتماعی کسب درآمد میکنند. بر این اساس اگر میانگین درآمد روزانه هر فرد تنها یک میلیون تومان باشد، روزی حدود ۴ هزار میلیارد تومان درآمد از دست رفته داریم. این تازه فقط وجه اقتصادی ماجراست.»
«نابودی روتین زندگی»؛ منبع تنش اجتماعی
نامداری تأکید کرد که تحلیل خسارت نباید فقط به اعداد اقتصادی محدود شود. او با اشاره به حضور حدود ۲۰ میلیون ایرانی در اینستاگرام گفت: «همه آدمها شکلی از اعتیاد به شبکههای اجتماعی دارند. وقتی ناگهان آن را میگیرید، چه حجمی از اضطراب و تنش و خشم ایجاد میشود؟»
او توضیح داد:
حاکمیت با قطع دسترسی به اینترنت، مجموعهای از روتینها و مناسک روزمره مردم برای بهینهسازی زندگی، کار، ارتباطات و سرگرمی را نابود میکند. این به جامعه احساس ناامنی میدهد. مردم احساس میکنند به هیچ چیزی در زندگی روزمره نمیتوانند اتکا کنند، چون حکومت میتواند هر لحظه تصمیم بگیرد جزییترین چیزهایی که زندگیشان را ساخته، نابود کند. این منبع تنش و عصبانیت بزرگی است.
سه جریان مخالف آزادی اینترنت
مدیرعامل کارنامه با بیان اینکه «موضوع، اقتصادی نیست بلکه ایدئولوژیک و امنیتی است»، مخالفان آزادی اینترنت در حاکمیت را به سه دسته تقسیم کرد:
- گروه اول: طرفداران «فهرست سفید» (وایتلیست): کسانی که دسترسی به اینترنت را یک «امتیاز» میدانند، نه یک «حق».
- گروه دوم: طرفداران «فهرست سیاه» (بلکلیست) و تداوم وضع پیشین: این گروه که به گفته نامداری «دست بالا را دارند»، معتقدند وضع اینترنت قبل از اعتراضات خوب بود و میخواهند با فیلترینگ گسترده به آن شرایط بازگردند.
- گروه سوم: طرفداران «اینترنت قطرهچکانی»: کسانی که میخواهند دسترسی به اینترنت آزاد را بر اساس زمان یا مکان، به شدت مدیریت و مهندسی کنند.
او با اظهار تاسف از نبود «گروه چهارمی که حامی دسترسی آزاد باشد»، پیشبینی خود را اینطور بیان کرد:
گروه دوم دست بالا را خواهد داشت. یعنی دسترسی محدود خواهد بود و در شرایط خاص، باز هم محدود میکنند و فیلترینگ شدید خواهیم داشت. از سویی گروههای اول و سوم فشار خود را تشدید میکنند و موجب میشوند تلاشهایی که در دولت برای کاهش فیلترینگ در جریان بود، بهکلی متوقف شود.
او همچنین گفت: «پیشبینیام این است که واتساپ دیگر باز نشود و نگرانم بعضی چیزهایی که فیلتر نبود هم به تدریج فیلتر شود.»
اولویت امنیت بر رشد اقتصادی
نامداری در ادامه، با مرور تاریخچه سیاستگذاری در ایران گفت:
حداقل دو دهه است سیاستگذار به ما اثبات کرده همیشه در دوراهی بین امنیت و رشد اقتصادی، امنیت را انتخاب میکند. خسارتها را هم میدانند، اما تحلیلشان این است که این یک تهدید امنیتی است و هزینههای قطع کردنش را میپذیرند.
او با بیان اینکه قطعی اینترنت یک «اثر دومینویی» در اقتصاد نابههنجار ایران خواهد داشت، نتیجه گرفت: «قطعاً به سمت تعدیل نیرو و کوچکتر شدن اقتصاد دیجیتال هم میرویم.»