وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات با تاکید بر اینکه توسعه پایدار فیبر نوری بدون اصلاح اقتصاد بخش ارتباطات ممکن نیست، گفت: تعرفههای ارتباطی باید سالانه، متناسب با تورم و نصاب معاملات خرد و متوسط، بهروزرسانی شوند و دیگر برای هر بار اصلاح، نیازی به مصوبه جدید نباشد.
به گزارش دیجیاتو، جلسه کنترل پروژه فیبر نوری، دیروز سهشنبه ۷ مهرماه با حضور سیدستار هاشمی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات، معاونان وزارتخانه و مدیران اپراتورهای دارای پروانه یکپارچه شبکه و خدمات ارتباطی (UNSP) در وزارت ارتباطات برگزار شد.
در این نشست، وضعیت پیشرفت پوشش و اتصال فیبر نوری، چالشهای تامین مالی و پرداخت مشوقها، مشکلات صدور مجوز حفاری از سوی شهرداریها، مهاجرت از شبکه مسی و آینده اینترنت ثابت بررسی شد.
هدف دولت؛ تغییر توازن ترافیک از ۸۰-۲۰ به ۵۰-۵۰
وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات با اشاره به شرایط دشوار کشور در دو سال گذشته، از جمله ناآرامیهای دیماه، دو جنگ و محدودیتهای جدی در شبکه اینترنت بینالملل، گفت: با وجود این شرایط، توسعه فیبر نوری متوقف نشد و اپراتورها و مجموعههای اجرایی پای کار ماندند که این تلاشها شایسته قدردانی است.
هاشمی ادامه داد: در این دوره دو ساله، رشد بیش از ۵۰۰ درصدی در اتصال فیبر نوری و رشد حدود ۴۰ درصدی در پوشش، از حدود هشت میلیون به ۱۱ میلیون، رقم خورده است که نشاندهنده استمرار عملیات حفاری، توسعه داکت و اجرای فیبر در نقاط مختلف کشور است.
او یکی از دلایل حرکت دولت به سمت «اتصال» را علاوه بر توسعه دسترسی مردم، افزایش امکان نظارت و شفافیت عنوان کرد و افزود: در شرایطی که صرفاً با شاخص پوشش امکان نظارت دقیق وجود نداشت، اتصال واقعی مشترکان میتواند تصویر شفافتری از وضعیت شبکه ارائه کند.
هاشمی با اشاره به سهم بالای اینترنت سیار در مصرف ترافیک کشور گفت:
نسبت ترافیک شبکه سیار و ثابت اکنون ۸۰ به ۲۰ و به نفع موبایل است که این شرایط توجیهپذیر نیست.
او هدفگذاری دولت را رساندن سهم ترافیک ثابت و سیار به نسبت ۵۰-۵۰ اعلام کرد و افزود: توسعه فیبر نوری باید بستر تحقق این هدف باشد. وزیر ارتباطات در عین حال گفت این هدفگذاری بلندپروازانه بوده و رویدادهای دو سال گذشته، از جمله جنگ، ناآرامیهای دیماه و محدودیتهای اعمالشده بر شبکه اینترنت، مسیر اجرای پروژه را دشوارتر کرده است.
اقتصاد دستوری، توسعه ارتباطات را شکننده میکند
وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات با تأکید بر ضرورت متناسبسازی تعرفهها، گفت:
اگر نتوانیم اقتصاد یک حوزه را اصلاح کنیم، با نگاه دستوری و سیاستهای دستوری نمیتوان توسعه پایدار ایجاد کرد و حتی اگر توسعهای شکل بگیرد، شکننده خواهد بود.
هاشمی با اشاره به فاصله زمانی ایجادشده در اصلاح تعرفههای ارتباطی، بر ضرورت اصلاح و بهروزرسانی سازوکارهای تعرفهای تأکید کرد و افزود:
باید در مصوبات، سازوکاری پیشبینی شود که متناسب با شرایط تورمی سالانه، نرخ ارز و سایر شاخصهای اقتصادی، تعرفهها بهروزرسانی شوند تا توسعه شبکه هر سال با چالشهای مشابه مواجه نشود.
وی ادامه داد: «اگر سرمایهگذاری در این بخش جذابیت نداشته باشد، ناترازی ارتباطات در آینده تشدید میشود و در نهایت ممکن است شبکهای باقی نماند که درباره کیفیت آن صحبت کنیم؛ بنابراین باید توسعه شبکه و ارائه ارتباطات باکیفیت به مردم همزمان دنبال شود.»
تعیین تکلیف صندوق توسعه فیبر نوری تا پایان مهر
هاشمی در بخش دیگری از سخنانش به مشکلات مالی مجریان پروژه و تاخیر در عملیاتی شدن صندوق توسعه فیبر نوری اشاره کرد. او گفت وزارت ارتباطات از آسیب ناشی از باقی ماندن منابع در صندوق آگاه است، اما موانع حقوقی، روند استفاده از این منابع را با مشکل مواجه کرده است.
وزیر ارتباطات اعلام کرد تا زمان حل کامل مسائل حقوقی، پرداخت مشوقها به اپراتورها به شکل علیالحساب دنبال میشود.
وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات تأکید کرد:
مقرر شده است تا پایان مهرماه، سازوکار صندوق توسعه فیبر نوری در سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی و وزارت ارتباطات تعیین تکلیف شود و در این مسیر همکاری اپراتورها نیز ضروری است.
هاشمی با تأکید بر اینکه تقویت اپراتورها در نهایت به نفع مردم است، گفت: «هرچه بخش خصوصی و اپراتورهای ارتباطی توانمندتر و ثروتمندتر شوند، آثار آن در زندگی مردم و کیفیت خدمات ارتباطی بازخواهد گشت و باید با همین نگاه، موانع توسعه این بخش را برطرف کنیم.»
شهرداریها؛ گره اصلی توسعه در کلانشهرها
هاشمی همچنین مشکل صدور مجوزهای حفاری از سوی شهرداریها را یکی از موانع مهم اجرای پروژه فیبر نوری دانست و خواستار تهیه گزارشی جامع از مسائل موجود شد.
او گفت این گزارش باید در جلسهای با استانداری، شهردار تهران و معاون اول رئیسجمهور بررسی شود تا راهکاری برای حل مشکلات به دست آید. به گفته وزیر، وضعیت فعلی اجرای پروژه فیبر نوری در تهران و دیگر کلانشهرها زیبنده نیست.
هاشمی تاکید کرد تعامل با شهرداری تهران و پیگیری این موضوع نیز باید تا پایان مهرماه به نتیجه برسد.
پیشنهاد سازوکار جدید برای تعرفه انتقال
هاشمی همچنین با اشاره به پیشنهاد مطرحشده درباره استفاده از ظرفیت شرکت ارتباطات زیرساخت برای تسهیل توسعه شبکه انتقال، اظهار کرد: مقرر شد موضوع تعرفه تاریکفیبر و انتقال با توجه به شرایط هر شهر و منطقه، میان مدیران شرکت ارتباطات زیرساخت و اپراتورها بررسی و سازوکار پیشنهادی برای حمایت از توسعه شبکه ارائه شود.
وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات تأکید کرد: در جلسه بعدی کنترل پروژه، روند اجرای این تصمیمات و میزان پیشرفت آنها بررسی خواهد شد و انتظار میرود بخشهای مختلف با جدیت، رفع موانع توسعه فیبر نوری را دنبال کنند.
بازطراحی پروژه؛ تغییر اولویت از پوشش به اتصال
حمید فتاحی، معاون وزیر ارتباطات و رئیس سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی، در این جلسه گزارشی از روند بازطراحی و پیشرفت پروژه ارائه کرد.
او گفت در وزارت ارتباطات و رگولاتوری، اجرای پروژه فیبر نوری در دو سال نخست آسیبشناسی شده و بر مبنای تکالیف برنامه هفتم توسعه، بازطراحی آن در دستور کار قرار گرفته است.
فتاحی مهمترین تغییر در این بازطراحی را انتقال تمرکز از «پوشش» به «اتصال» عنوان کرد. به گفته او، ایجاد امکان دسترسی به فیبر نوری بدون تبدیل آن به اتصال واقعی برای خانوارها، نمیتواند هدف توسعه اینترنت ثابت پرسرعت را محقق کند.
رئیس رگولاتوری افزود: توجه ویژه به کلانشهرها، دیگر محور بازطراحی پروژه بوده است. پیش از این، بخشی از منابع به مناطقی هدایت شده بود که اجرای پروژه در آنها صرفه اقتصادی کمتری داشت، در حالی که کلانشهرها با بیشترین نیاز و تقاضا برای اینترنت ثابت پرسرعت روبهرو هستند.
مهاجرت از شبکه سیم مسی به فیبر نوری نیز از دیگر محورهای اصلی برنامه جدید اعلام شد.
۱۷ مصوبه در قالب ۶ مصوبه جدید اصلاح شد
فتاحی از اصلاح مصوبات کمیسیون تنظیم مقررات و ارتباطات بهعنوان یکی از اقدامات اصلی بازطراحی پروژه نام برد و گفت ۱۷ مصوبه پیشین در قالب ۶ مصوبه جدید اصلاح و تجمیع شده است.
او تاسیس صندوق توسعه فیبر نوری، تدوین و تصویب مقررات مهاجرت و بیتاستریم، اصلاح تعهدات پروانهای اپراتورها بر مبنای برنامه هفتم، راهاندازی سامانه یکپارچه «نورسا»، افزایش مشوقهای اتصال و کنترل میدانی پروژه را از دیگر اقدامها برشمرد.
به گفته فتاحی، مصوبه بیتاستریم با هدف حمایت از حقوق دیگر دارندگان پروانه تدوین شده است؛ زیرا شرکت مخابرات ایران بهطور طبیعی بخش بزرگی از زیرساخت ارتباطات ثابت را در اختیار دارد و باید امکان استفاده رقابتی سایر بازیگران از این ظرفیت فراهم شود.
او همچنین گفت سامانه نورسا بهگونهای طراحی شده که فرایند پروژه از ابتدا تا انتها قابل رصد باشد.
رشد ۵۲۶ درصدی اتصال؛ بیش از ۲ میلیون خانوار متصل شدند
رئیس سازمان تنظیم مقررات در ارائه آمار پیشرفت پروژه اعلام کرد پوشش فیبر نوری از ابتدای دولت بیش از ۴۰ درصد افزایش یافته و از حدود ۸ میلیون خانوار به ۱۱ میلیون و ۳۰۰ هزار خانوار رسیده است.
به گفته او، تعداد اتصالهای فیبر نوری نیز با رشد بیش از ۵۲۶ درصدی، از ۳۳۰ هزار اتصال در ابتدای دولت به بیش از ۲ میلیون اتصال رسیده است.
فتاحی افزود ضریب بهرهوری، یعنی نسبت تعداد اتصال به پوشش خانوار، از ۴.۱۸ درصد به ۱۸.۶۹ درصد افزایش یافته که رشدی ۳۴۷ درصدی را نشان میدهد.
او همچنین از تصویب مشوق ویژه برای اتصال مدارس خبر داد و گفت شمار مدارس متصل به فیبر نوری از ۶۶۱ مدرسه به بیش از ۹ هزار مدرسه رسیده است.
مخابرات در اتصال و بهرهوری اول شد
بر اساس آمار ارائهشده در این جلسه، شرکت مخابرات ایران با ۱.۸ میلیون اتصال، در رتبه نخست اتصال فیبر نوری قرار دارد.
پس از مخابرات، آسیاتک با حدود ۱۰۸ هزار اتصال، شاتل با ۶۱ هزار اتصال و ایرانسل با ۳۶ هزار اتصال در رتبههای بعدی قرار گرفتهاند.
در شاخص بهرهوری نیز مخابرات ایران با ضریب ۴۷.۹۷ درصد در جایگاه نخست ایستاده است. آسیاتک با ۹.۲ درصد و پیشگامان با ۵.۷۴ درصد، رتبههای دوم و سوم را به خود اختصاص دادهاند.
کمبود نقدینگی، شهرداریها و گرانی تجهیزات؛ موانع اصلی پروژه
فتاحی چالش مالی مجریان طرح را مهمترین مانع توسعه فیبر نوری دانست و گفت محدودیتهای مرتبط با تاسیس صندوق توسعه فیبر نوری و کاهش آزادی عمل نسبت به حساب توسعه فیبر نوری پیشین، دسترسی اپراتورها به منابع را دشوار کرده است.
او همکارینکردن برخی شهرداریها در صدور مجوز حفاری، مسائل مربوط به آپلینک، افزایش هزینه تامین تجهیزات و زیرساختهای فنی، وقوع دو جنگ و اجرا نشدن تکالیف برخی دستگاهها بر اساس برنامه هفتم را از دیگر چالشهای پروژه عنوان کرد.
فتاحی گفت پیگیری اختلافهای میان دستگاهها و اپراتورها، بهویژه با شهرداریها و مسئولان محلی، در برخی کلانشهرها از جمله مشهد و شیراز به پیشرفت پروژه کمک کرده است.
مخابرات: ۵۰ هزار نفر در پروژه فیبر نوری فعالاند
محمد جعفرپور، مدیرعامل شرکت مخابرات ایران، در این جلسه گفت حدود ۵۰ هزار نفر در این شرکت بهصورت مستقیم و غیرمستقیم در پروژه فیبر نوری درگیر هستند.
او گفت توسعه فیبر نوری میتواند نسبت ترافیک داخلی و خارجی کشور را به ۵۰-۵۰ برساند و این تغییر، اثر مهمی بر رشد صنایع و اقتصاد دیجیتال خواهد داشت.
جعفرپور با اشاره به بررسیهای اقتصادی در حوزه ارتباطات افزود: هر ۱۰ درصد افزایش در ضریب نفوذ اینترنت ثابت پرسرعت، میتواند ۱.۲ درصد رشد تولید ناخالص داخلی را به همراه داشته باشد.
ایرانسل: بازگشت سرمایه به ۱۳ تا ۱۵ سال رسیده است
محمدحسین سلیمانیان، مدیرعامل ایرانسل، افزایش هزینه تمامشده نهادههای پروژه را یکی از مسائل اصلی اپراتورها عنوان کرد.
او گفت:
دوره بازگشت سرمایه در پروژه فیبر نوری، بدون در نظر گرفتن استهلاک، به ۱۳ تا ۱۵ سال رسیده است؛ موضوعی که جذابیت سرمایهگذاری در این حوزه را کاهش میدهد.
آسیاتک: مشوقها با تورم متناسب نشدهاند
محمدعلی یوسفیزاده، مدیرعامل آسیاتک، با اشاره به افزایش نرخ ارز و هزینههای اجرای پروژه گفت مشوقهای فیبر نوری متناسب با رشد قیمت دلار و تورم تعدیل نشدهاند؛ ضمن اینکه همین مشوقها نیز با تاخیر پرداخت شده و مطالبات اپراتورها انباشته شده است.
او نبود شفافیت در نحوه محاسبه تعداد خانوار تحت پوشش، چالشهای مقرراتی، تداوم انحصار تلفن ثابت، وابستگی توسعه فیبر نوری به زیرساخت مخابرات، محدودیت رقابت بخش خصوصی، الزامات برگردان مشترکان و اجرا نشدن فرایندهای نظارتی را از دیگر مشکلات این بازار برشمرد.
یوسفیزاده گفت:
از سال ۱۴۰۱ تاکنون تورم کل ۴۵۴.۸ درصد افزایش یافته، اما مشوق پوشش بدون تغییر مانده و مشوق اتصال نیز به اندازه تورم رشد نکرده است.
شاتل: سرمایهگذار در شرایط فعلی رغبت ندارد
حسین فلاح جوشقانی از شاتل نیز در این نشست گفت:
نقش محوری وزارت ارتباطات در اجرای سیاستها کمرنگ شده است.
او افزود در اکوسیستمی که همه بازیگران خود را محق میدانند و مرجعیت سیاستگذار تضعیف میشود، پیشبرد پروژه دشوار خواهد بود. به گفته او، شرایط خاص کشور، افزایش هزینهها، دشواری واردات و ابهامهای اقتصادی، رغبت سرمایهگذاران برای ورود به پروژههای بلندمدت را کاهش داده است.
مدیرعامل زیرساخت: برای جمعآوری ADSL باید ضربالاجل تعیین شود
بهزاد اکبری، مدیرعامل شرکت ارتباطات زیرساخت، با انتقاد از ادامه ارائه اینترنت کمکیفیت ADSL گفت: «چند میلیون مشترک در ایران همچنان از این سرویس استفاده میکنند و به دلیل کیفیت پایین آن، به شبکه موبایل مهاجرت میکنند.»
او افزود: «شبکه موبایل نیز متناسب با این بار ترافیکی بازطراحی نشده و در بسیاری از منازل، کیفیت یا حتی سیگنال مناسب موبایل وجود ندارد.»
اکبری گفت: «در طراحی اولیه پروژه فیبر نوری، اولویتبندی منابع با اشکال روبهرو بوده است. به گفته او، در برخی شهرها میتوانست با یک یا دو دکل و استفاده از فناوری اینترنت بیسیم ثابت (FWA) نیاز کاربران را پاسخ داد، اما منابع ملی صرف اجرای فیبر نوری شده است؛ منابعی که باید بیشتر در کلانشهرها هزینه میشد.»
مدیرعامل شرکت ارتباطات زیرساخت همچنین خواستار تعیین ضربالاجل برای جمعآوری ADSL شد و گفت این فناوری با سرمایهگذاری و تکنولوژی ۳۰ سال پیش، همچنان برای اپراتورها درآمد ایجاد میکند و انگیزه مهاجرت به فناوریهای جدید را کاهش میدهد.
فتاحی در پاسخ گفت در بازنگری مصوبات، باند فرکانسی ۱۵۰۰ برای توسعه FWA اختصاص یافته و پوشش ایجادشده از این مسیر نیز میتواند بهعنوان بخشی از تعهدات اپراتورها پذیرفته شود.
مودم ارزان و اقساطی در راه است
حافظ حکمی، معاون فناوری و نوآوری وزیر ارتباطات، نیز از برگزاری نشستهایی با تولیدکنندگان مودم خبر داد.
او گفت تولیدکنندگان داخلی آمادگی جدی دارند مودمهای باکیفیت را با قیمت پایین و با امکان فروش اقساطی به کاربران نهایی عرضه کنند. به گفته حکمی، ظرفیت لازم برای تولید داخلی تجهیزات شبکه انتقال نیز وجود دارد و میتوان بخشی از نیاز پروژه را از طریق توان داخل تامین کرد.