پژوهشگران هشدار میدهند که لیوانهای یکبارمصرف زیستتخریبپذیر میتوانند ذرات ریزپلاستیک زیادی را به داخل نوشیدنیهای داغ، از جمله قهوه و چای، منتقل کنند؛ بهطوری که میزان این ذرات ممکن است از ظروف یکبارمصرف پلیاتیلنی نیز بیشتر باشد.
آیا لیوانهای زیستتخریبپذیر واقعاً انتخاب سالمتری هستند؟
گروهی از پژوهشگران دانشگاه کویینزلند استرالیا بهتازگی در جریان یک پژوهش دریافتهاند که لیوانهای یکبارمصرف ساختهشده از مشتقات نفتی مانند پلیاتیلن (PE) یا مواد زیستتخریبپذیر مبتنی بر پلیلاکتیک اسید (PLA) میتوانند تأثیرات نامطلوبی برای مصرفکنندگان داشته باشند.
اگرچه در گذشته مشخص شده بود که ظروف ساختهشده از پلیاتیلن با منشأ فسیلی میتوانند مقدار قابلتوجهی ریزپلاستیک وارد غذا کنند، ظاهراً میزان آزادسازی این ذرات از نمونههای زیستتخریبپذیر که دوستدار محیطزیست محسوب میشوند، حتی بیشتر است.
براساس مقاله منتشرشده در نشریه علوم غذا و فناوری ACS، میزان آزادسازی ریزپلاستیک از ظروف یکبارمصرف زیستتخریبپذیر میتواند تا ۱۲ برابر بیشتر از نمونههای پلیاتیلنی باشد؛ موادی که بهدلیل تجزیه دیرتر در طبیعت، اکنون گزینهای نامطلوبتر از نظر زیستمحیطی در نظر گرفته میشوند.
دکتر «الویس اوکوفو» که سرپرستی تیم پژوهشی را برعهده داشته است، اشاره میکند که کاغذیبودن ظروف بهمعنای عاری بودن آنها از مواد پلاستیکی نیست؛ زیرا اغلب این ظروف با لایهای نازک از پلاستیک در سطح داخلی پوشانده شدهاند تا از نشت آب و سایر مایعات به بیرون جلوگیری شود.
پژوهش اخیر نشان داده است که لایه داخلی لیوانهای کاغذی، با وجود ضخامت بسیار کم، میتواند مقدار زیادی ریزپلاستیک و نانوپلاستیک را به داخل محتویات خود آزاد کند؛ بهویژه زمانی که مایعات داغ مانند قهوه یا چای درون لیوانهای زیستتخریبپذیر ریخته میشوند.
نتایج آزمایشها نشان میدهد که بهطور میانگین، ۴.۳ میلیون نانوذره بهازای هر میلیلیتر از لیوانهای ساختهشده با مشتقات پلیلاکتیک اسید وارد مایع میشود؛ درحالیکه میانگین این رقم برای لیوانهای پلیاتیلنی ۲.۷ میلیون ذره بوده است.
البته نتایج مورد اشاره بهتنهایی ثابت نمیکنند که ظروف ساختهشده از مشتقات پلیلاکتیک اسید برای سلامت انسان مضرتر از نمونههای پلیاتیلنی هستند و مصرفکنندگان نیز لزوماً نباید استفاده از آنها را کنار بگذارند. بااینحال، مواد شیمیایی مورد استفاده در فرایند ساخت پلاستیک برای ورود به بدن انسان طراحی نشدهاند و تأثیر ریزپلاستیکها بر سلامت نیز هنوز بهطور کامل مشخص نشده است.
از نظر سرپرست پژوهش مذکور، تولیدکنندگان باید اطلاعات کافی درباره محصولات مورد استفاده برای بستهبندی مواد غذایی را در اختیار مصرفکنندگان قرار دهند. همچنین نهادهای ناظر باید سختگیری بیشتری در زمینه درج هشدارهای مناسب روی ظروف نگهدارنده داشته باشند. این ضرورت برای مواد غذایی و نوشیدنیهای گرم اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا بهنظر میرسد دمای بالا میتواند آزادسازی ریزپلاستیکها را افزایش دهد. در نهایت، محققان باید بهدنبال روشهایی باشند که نهتنها به حفاظت بهتر از محیطزیست کمک کنند، بلکه سلامت عمومی و مصرفکنندگان را نیز کمتر در معرض خطر قرار دهند.