تصاویر جدیدی که توسط قدرتمندترین تلسکوپ خورشیدی جهان ثبتشده پدیدهای را که ۱۵۰ سال در برابر دید دانشمندان پنهان مانده بود، آشکار کرده است. این تصاویر نشان میدهند که هزاران گرداب کوچک در سطح خورشید درحال چرخش هستند.
این مشاهدات بسیار دقیق میتواند به توضیح برخی از شدیدترین رفتارهای خورشید کمک کند و سرنخهایی درباره یکی از معماهای قدیمی اخترفیزیک خورشیدی ارائه دهد. ویدیوی تایملپس جدید، نخستین شواهد مستقیم از پدیدهای به نام ناپایداری کلوین-هلمهولتز (Kelvin-Helmholtz instability) را ارائه میدهد. این اثر برای علم پدیدهای جدید نیست و نام آن از دو فیزیکدان، «لرد کلوین» و «هرمان فون هلمهولتز» گرفته شده است که در قرن نوزدهم آن را توصیف کردند.
این دقیقترین تصویر ثبت شده از سطح خورشید تابهامروز است
این دو دانشمند دریافتند هرگاه دو سیال با سرعتهای متفاوت از کنار یکدیگر عبور کنند، اصطکاک میان آنها باعث ایجاد الگوهای مارپیچی میشود. اما این نخستینبار است که چنین پدیدهای روی خورشید مشاهده شده است.
پژوهشگران این گردابها را با استفاده از تلسکوپ خورشیدی دانیل کی. اینویی (Daniel K. Inouye Solar Telescope) متعلق به بنیاد ملی علوم آمریکا در هاوایی ثبت کردند. سپس تصاویر بهدستآمده را با شبیهسازیهای رایانهای از سطح مرئی خورشید، یعنی فوتوسفر، مقایسه کردند. نتایج این پژوهش در مجله Nature منتشر شد.
تصاویر ضبطشده دهها گرداب کوچک را نشان میدهد که در امتداد مرز مناطق مغناطیسی تجمع کردهاند. برخی ازآنها نیز همراه با نوارهای تیره و ظریفی به نام Striations دیده میشوند. وضوح بالای این تلسکوپ به اندازهای است که میتواند ساختارهایی با اندازه تنها چند ده مایل را مشاهده کند.
وقتی پژوهشگران تصاویر واقعی را با شبیهسازیها مقایسه کردند، تطابق بسیار نزدیکی میان آنها، حتی در فاصله متوسط بین گردابها، مشاهده شد؛ موضوعی که تأیید میکند آنها سرانجام این ناپایداری را درحال وقوع ثبت کردهاند.
فراتر از تصاویر چشمگیر، دانشمندان معتقدند این گردابها ممکن است نقش مهمی در فعالیتهای خورشیدی داشته باشند. این چرخشها با پیچاندن و ترکیب مداوم خطوط میدان مغناطیسی خورشید، احتمالاً در ایجاد انرژی پشت شرارههای خورشیدی و پرتاب جرم تاجی (CME) نقش دارند.
به گفته «توماس ریمله»، دانشمند ارشد فناوری در رصدخانه ملی خورشیدی، این کشف میتواند سرنخ مهمی برای درک بهتر نحوه انتقال انرژی در خورشید و گرمشدن جو بیرونی آن فراهم کند.